تبلیغات
وبگاه اعضا کتابخانه ملی - کتابخانه ملی و مشکل ازدحام جمعیت

کتابخانه ملی، برای همۀ اعضا
تاریخ:دوشنبه 30 اردیبهشت 1392-09:07 ب.ظ

کتابخانه ملی و مشکل ازدحام جمعیت

مسئله ازدحام جمعیت سال هاست که به مشکلی اساسی برای مجموعه کتابخانه ملی بدل شده است و پرسش اصلی این است که چه راه حلی برای کاستن از بار جمعیت کتابخانه و اختصاص ظرفیت آن به اموری متناسب با کارکرد و هدف عمده کتابخانه ملی می توان پیشنهاد داد. معقول است که کتابخانه ملی به خاطر ظرفیت محدود آن نباید بدل به قرائت خانه ای شود که افراد جهت آمادگی برای کنکورهای مختلف و آزمون های زبان یا درس خواندن های  شب امتحان یا اموری دیگر از آن استفاده کنند. خدماتی که از عهده قرائت خانه های عمومی هم بر می آید؛ گرچه همین موارد هم جزئی از فرایند آموزش و پژوهش قلمداد می شوند. 
باری، اخیرا مسئولین کتابخانه ملی عزم خود را جزم کرده اند بلکه چاره ای برای این ازدحام بیابند و البته اقداماتی هم صورت گرفته است. در این مختصر تنها به نکاتی در باب این راهکارها و حل این مشکل خواهیم پرداخت:
  1. احتمالا یکی از راهکارهای فرعی اندیشیده شده افزایش هزینه عضویت سالانه از 10 هزار تومان به 30 هزار تومان است. به نظر می رسد تحریم ها روی هزینه عضویت هم تأثیر گذاشته است. جالب است بدانید گرفتن حق عضویت برای کتابخانه ملی بنا به قانون و حکم صریح دیوان عدالت اداری امری کاملا غیرقانونی است. از طرف دیگر منطقی نیست مجموعه ای که وظیفه خود را جمع آوری میراث ملی یک کشور میداند از اعضای خود به صورت سالانه حق عضویت بگیرد. این مجموعه، یک مجموعه ملی است و متعلق به مردم است. مگر مایملک شخصی کسی است یا متعلق به نهاد خاصی است که بابت آن از افراد حق عضویت گرفته می شود! متأسفانه افرادی هم که قصد استفاده کوتاه مدت از کتابخانه ملی را دارند موظف به پرداخت حداقل حق عضویتی 10 هزار تومانی برای مدت سه ماه هستند. از این گذشته اگر کسی بخواهد به عنوان مهمان از کتابخانه استفاده کند، تنها می تواند یک روز در سال(آن هم اگر شلوغ نباشد!!!) پا درون این مجموعه به اصطلاح ملی گذارد.
  2. بنا بر مصوبه اخیر کتابخانه ملی افراد برای ثبت نام یا تمدید عضویت حداقل باید در مقطع کارشناسی ارشد در حال تحصیل باشند. این در حالی است که تا قبل از نوروز سال 92 حداقل مدرک تحصیلی مورد نیاز داشتن کارشناسی بود. باید از مسئولان ذیربط پرسید، آیا ملاک شما برای تشخیص فردی محقق، اهل مطالعه و نیازمند به استفاده از منابع کتابخانه ملی صرفاً مدرک تحصیلی است؟!! از یک سو ملاک و معیار برای عضویت در کتابخانه ملی را مدرک تحصیلی افراد قرار می دهید و به مدرک گرایی در جامعه امروز ایران کمک می کنید و از سوی دیگر از این مسئله ناراحتید که چرا کتابخانه ملی محل مطالعه برای کنکور شده است؟!! همین تصمیمات بی پایه و نامعقول است که صدماتش از راه های دیگری به خود مجموعه کتابخانه باز می گردد. از بین افراد دارای مدرک کارشناسی، مراجعین دائمی ای وجود دارند که تنها برای تحقیق و مطالعه به کتابخانه ملی مراجعه می کنند، حال آنکه هستند دانشجویان کارشناسی ارشدی که صرفاً به قصد آمادگی برای شرکت در کنکور و آزمون های مختلف یا امتحانات پایان ترم به کتابخانه مراجعه می کنند! اساسا مدرک تحصیلی مگر مشخص کننده محقق بودن افراد است که ما حتی به منع دانشجویان کارشناسی و پایین تر از آن به لحاظ مدرک تحصیلی بپردازیم؟! باوجود سیاست های شما، باید به همه آنانی که جهت موفق شدن در کنکور به کتابخانه مراجعه می کنند حق داد، چراکه تنها مجوز ورود به مکان های تحقیق و مطالعه مانند کتابخانه ملی همان مدرک افراد است!
  3. در هفته های گذشته بین اعضاء پرسش نامه هایی پخش شده است که دقیقا مشخص نیست این نظر سنجی با چه اصولی برگزار می شود. نه سؤالات منطقی به نظر می رسند، نه گزینه های مطرح شده و نه حتی شیوه توضیع پرسشنامه ها. این که کارمندی چند روز یک بار 20-30 پرسشنامه دست بگیرد و در بخشی از سالن کتابخانه پخش کند مطابق کدام روش آمارگیری است!؟ اولین باری که خبر پخش شدن این پرسشنامه به گوش رسیده است تقریباً دو هفته قبل از پخش شدن آن در تالار تخصصی بوده که تازه تنها بین چند نفر  پخش شده است. بیشترین تأکید این پرسشنامه بر شلوغی کتابخانه و ارائه راه کارهای بسیار نو و شایان توجه مسئولین بود. شاید بهتر باشد شما هم راه کارها را ببینید:
    به نظر شما هر کدام از راهکارهای زیر چقدر در کم شدن ازدحام جمعیت تأثیر دارد؟
    الف. زوج و فرد کردن اعضاء! 
    خیلی کم 
    کم  
    متوسط 
    زیاد 
    خیلی زیاد

     طرح زوج و فرد که برای اولین بار در محدوده ترافیکی شهر تهران اجرا شد، هنوز با مخالفت های جدی کارشناسان روبرو ست و بسیاری بر این نظرند که با چنین سیاست هایی نمیتوان مشکل ترافیک را حل کرد. حال، مسئولان کتابخانه به فکر آن افتاده اند که این طرح را به جای ماشین ها روی آدم ها پیاده کنند!! در دنیا افرادی وجود دارند که محقق نامیده می شوند. محقق یعنی کسی که کارش پژوهش است. از این به بعد باید قید کنیم محققین به دو دسته زوج کار و فرد کار تقسیم می شوند. می دانید تمام این ها بر چه صحه می گذارد؟ اساساً مسئولین تحقیق را امری تفننی قلمداد می کنند و تازه سه روز هم برایش زیاد است.

    ب. تفکیک جنسیتی کتابخانه! خیلی کم  کم  متوسط  زیاد خیلی زیاد 
    منظورشان زنانه، مردانه کردن کتابخانه است!!! بد هم نیست کتابخانه ملی ایران می شود اولین کتابخانه ملی دنیا که روی در ورودیش نوشته شده: "امروز مردانه است از خانم های پژوهشگر تقاضا داریم همچون همیشه سعه صدر به خرج داده فردا برای تحقیق مراجعه کنند!" 

    ج. به هر فرد از در ورودی یک شماره میز داده شود تا بعد از حد نصاب کسی وارد نشود(گزینه ها همان گزینه های بالا)
    این گزینه جزء راهکارهای معقولی است که البته در تنها جلسه ای که اخیرا بعضی از اعضاء کتابخانه با ریاست محترم کتابخانه، جناب آقای دکتر صلاحی داشتند، توسط یکی از دوستان مطرح شد تا بلکه در روزهای شلوغ مطابق با تعداد میزها افراد وارد شوند. با این روش هم هر کس تنها می تواند یک میز داشته باشد (ما در کتابخانه عادت داریم در روزهای شلوغ برای دوستانمان جا می گیریم. به نظرمان چراغی که به خانه رواست به مسجد حرام است!) هم وقتی سالن ها پر شد افراد داخل نمی آیند که ساعت ها سرگردان میز خالی باشند یا چهارزانو روی زمین بنشنند. البته نکته ای که احتمالاً به دلیل مشغله زیاد، دوستان مسئول از آن با خبر نیستند تعداد به مراتب کمتر کمد ها از میزهای مطالعه است. حتی روزهایی که هنوز میزها خالی است افراد در نوبت خالی شدن کمد می ایستند. 
    د. محدود کردن اعضاء به افرادی که حداقل دانشجوی کارشناسی ارشد هستند(گزینه ها همان گزینه های بالا)
    این کار را که انجام داده اید! نظر سنجی چه معنی می دهد!؟ 
    از این ها که بگذریم، تجربه نشان داده است بیشترین زمان شلوغی کتابخانه در زمان امتحانات ترم های اول و دوم دانشگاه هاست. امتحانات ترم اول به دلیل هم زمانی با امتحان کنکور کارشناسی ارشد شلوغ تر است. تمام اعضای ثابت هم خود را با این شرایط وفق داده اند. بسیاری مواقع هم، حتی در روزهای شلوغ، کتابخانه عصرها خلوت می شود. در واقع اگر مسئولین لطف کنند و تدبیری نیاندیشند ما در سال دو تا سه ماه شلوغی را تحمل می کنیم. این به مراتب از عدم دسترسی به کتابخانه در شش ماه از سال بهتر است!
    با این یک بام و دو هوایی ها راه به جایی نمی بریم. اگر گله می کنیم از میزان پایین کتاب خوانی بین مردم، قشر کتاب خوان را از ساده ترین امکاناتی که باید در اختیارشان بگذاریم محروم نکنیم.
    تنها راه حل اساسی برای حل این مشکل، احداث قرائت خانه های مدرن و مجهز عمومی در سطح شهر است. مسئولان کتابخانه ملی بهتر است به جای روی آوردن به راه حل هایی ابتدایی و سطحی و گاها تمسخر آمیز و توهین کننده، با رایزنی با مسئولان کشوری و نهادها و وزارتخانه های دیگر، اقدام به تصویب بودجه ای جهت احداث قرائت خانه های مجهز در برخی از نقاط شهر نمایند. چنین بودجه ای برای امری تا بدین پایه از اهمیت، در مقابل بسیاری از بودجه هایی که در این کشور صرف می شود، رقم چندانی نخواهد بود. تنها در این حالت است که می توان افرادی را که جهت استفاده های قرائت خانه ای به کتابخانه ملی مراجعه می کنند به سمت این قرائت خانه ها هدایت کرد، تا هم از بار مراجعه کننده به کتابخانه ملی کاسته شود و هم محدودیت های بیهوده برای محققینی که به جهت استفاده از منابع کتابخانه ملی به این کتابخانه مراجعه می کنند، به وجود نیاید.